Στο Πανεπιστήμιο Stanford των Η.Π.Α. έγινε μία πρόσφατη έρευνα για την ευτυχία και επιτυχία στα παιδιά, η οποία απαριθμεί μερικές λάθος συμβουλές-παγίδες που δίνουμε ως γονείς στα παιδιά μας.

Παρόλο που θέλουμε τα παιδιά μας να είναι ευτυχισμένα & επιτυχημένα στη ζωή τους δεν έχουμε σκεφτεί οι συμβουλές που τους δίνουμε είναι πάντα σωστές. Γιατί μερικές φορές δεν είναι. Γιατί στην πράξη έχουν αποδειχτεί ξεπερασμένες, υπερβολικές, αντιπαραγωγικές & αψυχολόγητες.

Όπως αναφέρει η αξιόλογη Ερευνήτρια & Παιδοψυχολόγος Δρ. ΕΜΜΑ SEPPALA στο βιβλίο της The Happiness Track: «Αυτό που έμαθα, κατά την διάρκεια της έρευνάς μου για το βιβλίο μου, είναι ότι πολλές ευρέως διαδεδομένες θεωρίες που διδάσκουμε στα παιδιά σχετικά με το τι χρειάζεται για να είναι κανείς επιτυχημένος & ευτυχισμένος, αποδεικνύονται τελικά αντιπαραγωγικές. Σίγουρα έχουν μερικά παροδικά αποτελέσματα, όμως σταδιακά οδηγούν σε υπερκόπωση και τελικά σε πολύ λιγότερη επιτυχία & ευτυχία»

Ας δούμε μερικές από τις συμβουλές- παγίδες που δίνουμε στα παιδιά, με καλή πρόθεση βέβαια, που όμως φέρνουν παροδική αίσθηση επιτυχίας και ΟΧΙ τη μακροπρόθεσμη έννοια της ευτυχίας & ισορροπίας  που διδάσκει η Συναισθηματική Νοημοσύνη! Ας δούμε ταυτόχρονα και μερικές προτάσεις τι κανονικά πρέπει να τους μαθαίνουμε.


  1. ΣΥΜΒΟΥΛΗ- ΠΑΓΙΔΑ:

Να εστιάζεται το παιδί συνέχεια στο μέλλον, στα μελλοντικά επιτεύγματα που θέλει να πετύχει και στο αποτέλεσμα. Αυτό οδηγεί στο να μην απολαμβάνει τη διαδρομή.

Αντί αυτού, πρέπει να διδάσκουμε στο παιδί να έχει πλάνο για το μέλλον αλλά να εστιάζει και στο παρόν, στο εδώ και στη διαδρομή. Όχι μόνο στον προορισμό.

Ένα παιδί που διαρκώς του λένε οι γονείς του να εστιάζει στο μέλλον για να πετύχει, π.χ. να προσπαθεί να βγει πρώτος/η, να πετύχει σε όλα ή να προσπαθεί για να βγάλει «τέλειους βαθμούς» για να μπει στο «καλύτερο πανεπιστήμιο», είναι ένα παιδί που θα έχει προδιάθεση για παθολογικό άγχος & φοβίες.

Το λίγο στρες είναι ωφέλιμο στη ζωή μας, γιατί κινητοποιεί τον άνθρωπο  να δημιουργήσει, όμως το μακροχρόνιο στρες επιβαρύνει την υγεία και τις πνευματικές επιδόσεις και ικανότητες, όπως τη προσοχή, τη μνήμη & τη ψυχική ισορροπία. Κατά συνέπεια, το να πιέζουμε υπερβολικά ένα παιδί να φέρνει «τέλεια» αποτελέσματα μόνο κακό μπορεί να του κάνει. Παροδικά, μπορεί να του φέρει επιτυχίες. Αλλά μελλοντικά μπορεί να «καεί» από το πολύ άγχος & την αγωνία για επιτυχία.

Οι γονείς πρέπει να το κατανοήσουν ότι όσο σημαντικό είναι το διάβασμα, τόσο σημαντικό είναι το παιχνίδι, γιατί επαναφορτίζει και γεμίζει τις «μπαταρίες» του μυαλού & της ψυχής του παιδιού.

Όταν τα παιδιά είναι χαρούμενα και νιώθουν καλά, μπορούν να μάθουν πιο γρήγορα, να σκεφτούν πιο δημιουργικά και να λύσουν πιο εύκολα προβλήματα. Έρευνες λένε, ότι τα θετικά συναισθήματα  κάνουν τα παιδιά 12% πιο παραγωγικά, πιο ανθεκτικά στο στρες και τα βοηθούν να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες πολύ πιο γρήγορα & δημιουργικά!


  1. ΣΥΜΒΟΥΛΗ- ΠΑΓΙΔΑ

Να στρεσάρουμε υπερβολικά τα παιδιά με άγχος και πίεση για να πετύχουν το «τέλειο», να τα συγκρίνουμε με αλλά παιδιά.

Αντί αυτού, πρέπει να λέμε: «Κάνε  το καλύτερο που μπορείς! Μην συγκρίνεις τον εαυτό σου και τις ικανότητες σου με κανέναν. Είσαι μοναδικός/η!”

Τα παιδιά σήμερα νιώθουν στρες σε όλο και μικρότερες ηλικίες, καθώς ανησυχούν για τις σχολικές τους επιδόσεις και συγκρίνονται με άλλους. Είναι θλιβερό όταν μαθαίνουμε για παιδιά, που οδηγήθηκαν σε κατάθλιψη, κρίσεις πανικού, ψυχοσωματικές ασθένειες και ακόμα και σε απόπειρες αυτοκτονίας από την πολύ πίεση και το υπερβολικό στρες.

Ο τρόπος με τον οποίον λειτουργούμε, ως γονείς, επηρεάζει τα παιδιά και τους μεταφέρει το μήνυμα ότι το στρες είναι αναπόφευκτο μέρος μιας επιτυχημένης ζωής. Τα παιδιά μας είναι καθρέφτες, βλέπουν το παράδειγμα πράξης και ζωής μας και κάνουν ό,τι κάνουμε, όχι μόνο λένε ό,τι λέμε. Όταν μας βλέπουν με υπερβολικό άγχος και πιέζουμε τον εαυτό μας, θα το αντιγράψουν. Είμαστε το ζωντανό παράδειγμα για αυτά. Επίσης, δεν πρέπει να τα υπερφορτώνουμε με υπερβολικές εξωσχολικές δραστηριότητες, που εξαντλούν το σώμα και το πνεύμα, οδηγώντας στην υπερκόπωση και μειώνοντας την ενέργεια που έχουν για το σχολείο. Πρέπει να τους αφήνουμε προσωπικό χώρο και χρόνο για χαλάρωση και ανέμελο παιχνίδι.

Πρέπει σαν γονείς να δώσουμε στα παιδιά σωστές και ήρεμες συμβουλές για το πως αντιμετωπίζουμε τις στρεσογόνες καταστάσεις.  Να τους λέμε ότι παρόλο που δεν μπορούμε να αλλάξουμε τις απαιτήσεις του σχολείου και της ζωής, μπορούμε να υιοθετήσουμε την ηρεμία, το μέτρο και την ισορροπία στη ζωή μας αλλά και να έχουμε διάκριση που και πώς ξοδεύουμε το χρόνο μας. Επίσης, να τα διδάξουμε να χρησιμοποιούν τεχνικές όπως χαλάρωση, γυμναστική και αναπνοές για να διαχειρίζονται καλύτερα τις πιέσεις που δέχονται. Τα «εργαλεία» αυτά μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να ενεργοποιήσουν το σύστημα του εγκεφάλου τους, που τα κάνει να χαλαρώνουν.


  1. ΣΥΜΒΟΥΛΗ- ΠΑΓΙΔΑ

Να βάζουμε ταμπέλες, αρνητικές ή θετικές, από νωρίς στα παιδιά για να τα πείσουμε να κάνουν πιο πολλά πράγματα και να πραγματοποιήσουν τα όνειρα και τις φιλοδοξίες τους (…μας;)

Αντί αυτού: «Να μη βάζουμε  ταμπέλες, ούτε αρνητικές, ούτε θετικές, στα παιδιά ώστε να τους επιτρέψουμε να γίνουν αυτό που τα ίδια επιθυμούν, ακούγοντας την εσωτερική τους φωνή»

Οι γονείς τείνουν να βάζουν ταμπέλες, αρνητικές ή θετικές, στα παιδιά τους, ανάλογα με τις ικανότητες και τις δραστηριότητες στις οποίες διακρίνονται ή όχι. Λένε για παράδειγμα: Το παιδί μου «έχει μαθηματική σκέψη», είναι «κοινωνικό» ή «έχει καλλιτεχνική φύση» ή «είναι έξυπνος αλλά είναι τεμπέλης».

Η έρευνα του Πανεπιστημίου Stanford, δείχνει, ότι βάζοντας από νωρίς ταμπέλες στο παιδί, προκαθορίζουμε το μέλλον του, με αποτέλεσμα να μην είναι πρόθυμο να δοκιμάσει νέα πράγματα. Αφήνεται κάπως «παθητικά» σε αυτό που του προδιαγράφουν οι γονείς του. Όταν, για παράδειγμα, δίνουμε έμφαση στο παιδί για τις ικανότητές του π.χ. στις επιστήμες, στη βιολογία και του λέμε: «Αφού και ο μπαμπάς και ο παππούς σου ήταν γιατροί και είσαι καλός στη Βιολογία, θα γίνεις γιατρός» ή το αντίθετο: «είσαι έξυπνος, αλλά βαριέσαι. Δεν θα κάνεις τίποτα στη ζωή σου», με αυτόν τον τρόπο προδιαγράφουμε το μέλλον του και δεν του επιτρέπουμε να πάρει τον χρόνο και το ρυθμό του ώστε να αποφασίσει μόνο του

Οι πρώτες ταμπέλες που χρειάζεται να αποφύγουμε είναι οι αρνητικές, φράσεις όπως «είσαι ακατάστατος, ανοργάνωτος, άσχετος, τεμπέλης κλπ., γιατί μπαίνουν στο υποσυνείδητο του παιδιού και τελικά τις έλκει και τις αναπαράγει (Αυτοεκπληρούμενη προφητεία / Self Fulfilling Prophesy).

Επίσης, να  αποφεύγουμε τις υπερβολές, ακόμα για τις θετικές ταμπέλες. «Είσαι ο καλύτερος, ο πιο ικανός, ο μοναδικός. Πρέπει να είσαι πάντα πρώτος». Αυτές οι υπερβολές δε βοηθούν την αυτοπεποίθηση του παιδιού, ούτε στο κτίσιμο της προσωπικότητας του, απλά του δίνουν ψεύτικα δεδομένα και χτίζουν ναρκισιστικές προσωπικότητες.


  1. ΣΥΜΒΟΥΛΗ- ΠΑΓΙΔΑ

Να λέμε: «Είσαι πολύ καλό παιδί αλλά πολύ ευαίσθητος/η, ευάλωτος/η. Πρέπει να αλλάξεις, να το ξεπεράσεις

Αντί αυτού πρέπει να λέμε: «Αγάπησε τον εαυτό σου ακριβώς όπως είσαι, γι’ αυτό που είσαι. Προσπάθησε όσο μπορείς να κάνεις το καλύτερο που μπορείς. Σε αγαπώ και σε αποδέχομαι ακριβώς όπως είσαι».

Τείνουμε, ακόμα, να πιστεύουμε ότι η αυστηρή κριτική είναι σημαντική για την αυτοβελτίωση. Ωστόσο, παρόλο που είναι σημαντικό να γνωρίζει κανείς τον εαυτό του, οι γονείς συχνά άθελά τους, μαθαίνουν στα παιδιά τους να ασκούν υπερβολικά αυστηρή κριτική στον εαυτό τους. Αν ένας γονιός, για παράδειγμα, λέει στο παιδί ότι πρέπει να είναι πιο κοινωνικό και ότι είναι υπερευαίσθητο, το παιδί μπορεί να το εισπράξει ως κριτική για την εσωστρεφή φύση του και την ευαισθησία του. Έρευνες, όμως, πάνω στην αυτοκριτική, δείχνουν ότι κατά βάση είναι αυτο-σαμποτάζ. Μας ωθεί να δίνουμε υπερβολική σημασία στο τι δεν πάει καλά με τον εαυτό μας και αυτό βλάπτει τις επιδόσεις μας, μας κάνει να τα παρατάμε πιο εύκολα και οδηγεί σε κακές αποφάσεις. Επίσης, η αυτοκριτική μας κάνει περισσότερο αγχώδεις και μελαγχολικούς, όταν αντιμετωπίζουμε μια πρόκληση.

Οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν τα παιδιά να αναπτύξουν συμπεριφορές “Ενσυναίσθησης & Αυτoσυμπόνιας”, δηλαδή να φέρονται στον εαυτό τους, όπως θα φέρονταν σε έναν φίλο σε μια δύσκολη στιγμή. Αυτό δεν σημαίνει να είναι αναίσθητα αλλά να επιτρέπουν στον εαυτό τους να κάνει λάθη, να μαθαίνουν από αυτά και να συνεχίζουν να προσπαθούν, ώστε να μην τα επαναλάβουν.


     5. ΣΥΜΒΟΥΛΗ-ΠΑΓΙΔΑ

Λέμε στα παιδιά: «Ο ένας θέλει να βγάλει το μάτι του άλλου στον έξω κόσμο. Κοίτα να προσέχεις»

Αντί αυτού να λέμε: «Να δείχνεις συμπόνοια στους άλλους, ηθικά, συναισθηματικά και πρακτικά».

Έρευνες δείχνουν, ότι ήδη από τα παιδικά μας χρόνια οι κοινωνικές μας σχέσεις που βασίζονται στη ενσυναίσθηση είναι ο πιο σημαντικός δείκτης υγείας, ευτυχίας, ακόμα και μακροζωίας. Το να έχουμε θετικές σχέσεις με τους ανθρώπους είναι σημαντικό για να είμαστε καλά ενώ επηρεάζει τις πνευματικές μας ικανότητες και τελικά την επιτυχία και ευτυχία μας.

Οι ειδικοί υποστηρίζουν, ότι όταν δείχνουμε συμπόνια στους ανθρώπους γύρω μας και δημιουργούμε υποστηρικτικές σχέσεις, αντί να κοιτάμε μόνο τον εαυτό μας, οδηγεί στο να είμαστε πιο επιτυχημένοι μακροπρόθεσμα, ισορροπημένοι & ευτυχισμένοι –αρκεί να μην επιτρέπουμε να μας εκμεταλλεύονται.

Τα παιδιά είναι από τη φύση συμπονετικά, όμως μεγαλώνοντας γίνονται και αρκετά εγωκεντρικά. Έτσι, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουμε τα φυσικά ένστικτά τους να νοιάζονται για τα συναισθήματα των άλλων και να βάζουν τον εαυτό τους στην θέση τους. Η ενσυναίσθηση είναι κλειδί στην ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης.

Είναι πράγματι σκληρός ο κόσμος στον οποίο θα μεγαλώσουν τα παιδιά μας. Αλλά θα είναι πολύ λιγότερο σκληρός, αν μάθουμε να δίνουμε ο ένας στον άλλον με αγάπη, στοργή & φροντίδα. Έτσι κι αλλιώς ό,τι δίνουμε, αργά ή γρήγορα, γυρίζει σε εμάς!


ΤΖΙΝΑ Γ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

Ed.M., M.A., HARVARD University
Ψυχο–Εκπαιδευτική Σύμβουλος Παιδιών, Εφήβων, Ενηλίκων, Ζευγαριών και Οικογένειας

 


Η Τζίνα Γ. Θανοπούλου, Ed.M., M.A., HARVARD University είναι Ψυχο – Εκπαιδευτική Σύμβουλος Παιδιών, Εφήβων, Ενηλίκων, Ζευγαριών και Οικογένειας. Επίσης έχει εξειδίκευση σε Γυναικεία Θέματα, Εικόνας Σώματος Αυτοπεποίθησης και Διατροφικές Διαταραχές. Στο Harvard University, Graduate School of Education (HGSE) εξειδικεύτηκε στη Συμβουλευτική Παιδιών, Εφήβων σε «Ρίσκο» ( Risk & Prevention Psychology), καθώς & στη Συμβουλευτική Οικογένειας & Ζευγαριών, όπως επίσης στην Γυναικεία Ψυχολογία. Ήταν 16 χρόνια Διευθύντρια του Κέντρου Συμβουλευτικής του International School of Athens, ISA & μέλος του Executive Committe καθώς και πριν 4 χρόνια Συμβουλευτική Ψυχολόγος- Coordinator του Κέντρου Συμβουλευτικής του σχολείου PIERCE του Αμερικανικού Κολεγίου Ελλάδος. Από το Φεβρουάριο του 2015 είναι συνεργάτης – αρθρογράφος της  Huffington Post.gr σε ψυχολογικά – κοινωνικά – εκπαιδευτικά θέματα, όπως και σε άλλα έντυπα και διαδικτυακά μέσα. Συμμετέχει & παρουσιάζει την έρευνα της σε διεθνείς επιστημονικές ομάδες και συνέδρια στον τομέα της Συμβουλευτικής Υποστήριξης & Εκπαίδευσης παιδιών, εφήβων & ενηλίκων.