Πότε μπορεί ένα μωρό να μπουσουλάει, να περπατάει, να χειρίζεται αντικείμενα; Πότε η αντίδρασή του δεν είναι αντανακλαστική αλλά την έχει «υπολογίσει» προκειμένου να πετύχει κάτι; Σε ποια ηλικία μπορεί να αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του και παίζει «παιχνίδια» μνήμης; Με ποιο τρόπο αρχίζει να κατανοεί τα συναισθήματα πίσω από τις εκφράσεις του προσώπου, πότε ξεκινά να προσκολλά στη μητέρα και πώς πρέπει να χειριστούμε αυτή την κατάσταση που συνεπάγεται την απόκτηση ή μη της «βασικής εμπιστοσύνης»; Τι χρειάζεται να γνωρίζουμε για τα στάδια ανάπτυξής του;

Όσα περισσότερα γνωρίζει ο γονέας για τα στάδια ανάπτυξης ενός παιδιού τόσο πιο καλά προετοιμασμένος είναι ώστε να αντιμετωπίσει κάθε αλλαγή ανάλογη της ηλικίας του, να αποφύγει αδικαιολόγητες ανησυχίες καθώς και να γνωρίζει τον τρόπο που θα πρέπει να πλησιάσει το παιδί στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο.


Η ανάπτυξη κατά τη βρεφική ηλικία (από τη γέννηση έως το τέλος του 2ου έτους του παιδιού)

Κατά τη χρονική αυτή περίοδο της ζωής του παιδιού παρατηρείται ταχύτατη ανάπτυξη τόσο στο σωματικό όσο και στον ψυχοκοινωνικό τομέα.


Σωματική και Κινητική Ανάπτυξη

Οι ταχύτατες αναπτυξιακές αλλαγές που πραγματοποιούνται στο ύψος και το βάρος του παιδιού το καθιστούν ικανό να πραγματοποιεί κάθε μέρα όλο και πιο πολύπλοκες κινήσεις.

  • Στην ηλικία των 4 μηνών το σωματικό βάρος του βρέφους είναι διπλάσιο από αυτό που είχε κατά τον τοκετό, ενώ στην ηλικία των 2 ετών είναι τετραπλάσιο.
  • Αμέσως μετά τη γέννησή του, το βρέφος εμφανίζει ποικίλα αντανακλαστικά, δηλαδή αυτόματες αντιδράσεις σε συγκεκριμένα ερεθίσματα του περιβάλλοντος.
  • Σταδιακά, η σκλήρυνση των οστών και η αύξηση της μάζας των μυών συμβάλουν στη βελτίωση της αδρής κινητικότητας των βρεφών μέσω της ανάπτυξης του κινητικού συντονισμού που τους επιτρέπει να μπουσουλούν, να περπατούν στηριζόμενα σε έπιπλα (περίπου στους 9 μήνες) και να περπατούν μόνα τους έως το τέλος του 1ου έτους.
  • Στην ηλικία των 6 μηνών τα βρέφη είναι ικανά να μένουν σε καθιστή θέση χωρίς στήριξη.
  • Στο τέλος της βρεφικής ηλικίας το παιδί μπορεί να στέκεται όρθιο και να περπατάει, να πιάνει και να χειρίζεται αντικείμενα, καθώς επίσης να τρώει μόνο του.

Γνωστική ανάπτυξη

  • Νέες γνωστικές ικανότητες εκδηλώνονται σε διάφορους τομείς, όπως επίλυση προβλημάτων, παιχνίδι, κατηγοριοποίηση αντικειμένων και επικοινωνία.
  • Στη φάση αυτή το βρέφος λειτουργεί αυτόματα και όχι εμπειρικά, δηλαδή οι αντιδράσεις του δεν είναι απόρροια σκέψης, αλλά περισσότερο έμφυτες, αντανακλαστικές.
  • Κατά τον 1ο με 4ο μήνα τα βρέφη είναι σε θέση να συνδυάζουν δραστηριότητες που μέχρι πρότινος ήταν μεμονωμένες (π.χ. μπορούν να συνδυάζουν το πιάσιμο ενός αντικειμένου με το πιπίλισμά του). Σταδιακά αρχίζουν να αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους πιο αποτελεσματικά και σύνθετα.
  • Κατά τον 8ο με 12ο μήνα τα βρέφη αρχίζουν να υπολογίζουν πιο σχολαστικά τις πράξεις που πρέπει να κάνουν προκειμένου να επιτύχουν κάτι (π.χ. θα μετακινήσουν ένα παιχνίδι προκειμένου να πάρουν ένα άλλο, το οποίο βρίσκεται κάτω από το πρώτο).
  • Μεταξύ 2,5 και 12 μηνών η μνήμη φαίνεται να αυξάνει σταθερά.
  • Στους 18 μήνες τα βρέφη φαίνεται να πραγματοποιούν «μικρά πειράματα» προκειμένου να παρατηρήσουν τα αποτελέσματά τους (π.χ. ρίχνουν ένα παιχνίδι από διάφορες αποστάσεις και παρατηρούν προσεκτικά που θα πέσει).

Η γλωσσική ανάπτυξη ξεκινά με το κλάμα του παιδιού, την παραγωγή των πρώτων ήχων, και γύρω στο πρώτο έτος αρχίζει η παραγωγή λόγου.

  • Οι πρώτες λέξεις εμφανίζονται μεταξύ 10 και 14 μηνών ενώ στους 18 μήνες σχηματίζουν τις πρώτες στοιχειώδεις προτάσεις (π.χ. μαμά μαμ, μπαμπά μπάλα).

Συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη

  • Κατά την περίοδο αυτή το βρέφος μπορεί να εκφράζει όλα σχεδόν τα βασικά του συναισθήματα (αγάπη, φόβος, ζήλια, θυμός).
    Το κλάμα αποτελεί ένα πρωτόγονο μέσο επικοινωνίας των βρεφών με το περιβάλλον τους και παρουσιάζει αυξητική τάση κατά τις πρώτες έξι εβδομάδες της ζωής. Το «κοινωνικό χαμόγελο» αποτελεί απόκριση του βρέφους σε κάποιο άλλο πρόσωπο-ερέθισμα και σταδιακά επικεντρώνεται σε συγκεκριμένα άτομα (π.χ. στη μητέρα).
  • Στους 4 μήνες τα βρέφη αρχίζουν να κατανοούν τα συναισθήματα πίσω από τις εκφράσεις του προσώπου και της φωνής των άλλων.
  • Συνήθως στον 7ο ή 8ο μήνα, παρατηρείται η προσκόλληση του βρέφους στη μητέρα και τα μέλη της οικογένειας και η πρόκληση άγχους και φόβου όταν αυτά απομακρύνονται.
  • Ο χειρισμός αυτής της κατάστασης συνεπάγεται την απόκτηση ή μη της «βασικής εμπιστοσύνης» στοιχείο μιας υγιούς προσωπικότητας ενός παιδιού.

Οι πρώτες κοινωνικές δεξιότητες

Όπως τονίζουν οι ειδικοί, τα μωρά είναι προγραμματισμένα να είναι κοινωνικά πλάσματα και διαρκώς παρατηρούν και μαθαίνουν από τους άλλους ανθρώπους γύρω τους, ακόμα και αν εμείς πιθανόν δεν το αντιλαμβανόμαστε, υποστηρίζουν οι ειδικοί.

  • Στις 3 εβδομάδες καταλαβαίνουν τη διαφορά ανάμεσα στα αντικείμενα και τους ανθρώπους.
  • Στις 4 εβδομάδες έχουν οπτική επαφή με τους γονείς και κοιτάνε επίμονα όταν τουςχαμογελούν.
  • Στους 2 μήνες ανταποκρίνονται και χαρίζουν το πρώτο τους κοινωνικό χαμόγελο.
  • Στους 3 μήνες, βγάζουν ήχους όταν τους μιλούν, ένα σημάδι ότι αρχίζουν να κατανοούν τα βασικά σημεία της συζήτησης.
  • Στους 6 μήνες, αρχίζουν να παίζουνπαιχνιδάκια.
  • Μεταξύ 8-12 μηνών μπορεί να είναι εξαιρετικά ανήσυχα όταν έρχονται σε επαφή με ξένους αλλά τρισευτυχισμένα όταν είναι με τους ανθρώπους που ξέρουν και αγαπούν.
  • Στους 12 μήνες αποκτούν την πρώτη αίσθηση του χιούμορ και δείχνουν με σαφήνεια την προτίμησή τους σε κάποιους ανθρώπους που γνωρίζουν καλά.
  • Μετά τους 18 μήνες, τα παιδιά αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι οι άλλοι άνθρωποι (και επομένως τα άλλα παιδάκια) είναι ξεχωριστοί και έχουν και αυτοί αισθήματα και ανάγκες. Σιγά – σιγά, αρχίζουν να ενδιαφέρονται για τα άλλα παιδιά και απολαμβάνουν την παρέα τους, αν και δεν παίζουν ακόμα μαζί. Το παιχνίδι είναι παράλληλο, το κάθε παιδάκι δηλαδή κάθεται κοντά στο άλλο και… κάνει τα δικά του.

Πότε είναι έτοιμο να κάνει «φίλους»;

Πλησιάζοντας τα δεύτερα γενέθλιά του, το παιδί αρχίζει να δείχνει τα πρώτα σημάδια συνεργασίας με τους συνομηλίκους του και να αποζητά την παρέα τους για να παίξουν μαζί. Καθώς μάλιστα το λεξιλόγιό του αυξάνεται, αρχίζει να συνεννοείται όλο και καλύτερα ενώ η κοινωνικότητά του απογειώνεται. Τώρα είναι η πλέον κατάλληλη εποχή για να έρχεται σε συστηματική επαφή με άλλα παιδάκια. Αν δεν έχει αρχίσει τον παιδικό σταθμό, είναι κατάλληλη η περίοδος για να βρίσκεται στην παιδική χαρά ή σε σπίτια άλλων παιδιών.


Να θυμάστε…

Μια επίσκεψη 1,5 ή 2 ωρών δίνει στα παιδιά αρκετό χρόνο για να παίξουν και να ευχαριστηθούν το ένα την παρέα του άλλου ενώ συγχρόνως περιορίζει τις πιθανότητες να βαρεθούν και να αρχίσουν τα προβλήματα.


Πηγή:

child-development.gr, happymom.gr