Με την έναρξη της καινούργιας σχολικής χρονιάς, αρκετοί γονείς θα έρθουν αντιμέτωποι με την απροθυμία και την άρνηση του παιδιού να πάει σχολείο. Όταν η άρνηση αυτή δεν είναι περιστασιακή αλλά έντονη και συνεχής, τότε ίσως μιλάμε για σχολική φοβία.

Η σχολική φοβία, εκτός από την επίμονη άρνηση και απροθυμία του παιδιού και τον υπερβολικό του φόβο να πάει σχολείο, συνοδεύεται πολλές φορές από εκρήξεις θυμού και επιθετικότητας και την έντονη επιθυμία του να παραμείνει στο σπίτι με τους γονείς του. Αρκετά συχνά ίσως εκδηλωθούν και διάφορα ψυχοσωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι, εμετοί, ναυτία, πόνος στην κοιλιά και εφιάλτες κατά την διάρκεια του βραδινού ύπνου, τα οποία δεν εξαφανίζονται με τους καθησυχασμούς των γονιών, ενώ υποχωρούν τις περιόδους των διακοπών, τα σαββατοκύριακα και τις αργίες που το παιδί δεν πηγαίνει σχολείο.

Ποιες μπορεί να είναι οι αιτίες;

Οι αιτίες παρουσίας αυτού του φαινομένου σχετίζονται συνήθως με θέματα του παιδιού σε σχέση με το οικογενειακό περιβάλλον και τους γονείς του και με θέματα και δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίζει το παιδί στο σχολικό περιβάλλον.

  • Μια αλλαγή που λαμβάνει χώρα στο οικογενειακό περιβάλλον και προκαλεί άγχος και ανασφάλεια στο παιδί ( μετακόμιση, διαζύγιο, ασθένεια)
  • Άσχημες σκέψεις και υπερβολική ανησυχία για τους γονείς του. Φόβος αποχωρισμού
  • Πολλές φορές το παιδί απολαμβάνει τα προνόμια που μπορεί να έχει σπίτι, όπως την αποκλειστική προσοχή του γονέα και την ικανοποίηση κάθε επιθυμίας του με αποτέλεσμα να νιώθει δυσφορία κάθε φορά που πρέπει να αφήσει αυτό το περιβάλλον
  • Μια μαθησιακή δυσκολία του παιδιού μπορεί να του δημιουργήσει ζητήματα ανασφάλειας και χαμηλής αυτοπεποίθησης
  • Θέματα σχολικού εκφοβισμού (bullying), απειλές ή άσκηση σωματικής βίας που μπορεί να δέχεται το παιδί από ομάδες συνομηλίκων του
  • Θέματα κοινωνικοποίησης και σύναψης φιλικών σχέσεων
  • Άγχος αποτυχίας σε διάφορες δραστηριότητες και ενδεχόμενα αρνητικά σχόλια επίδοσης
  • Δυσκολία προσαρμογής σε ένα καινούργιο σχολικό περιβάλλον

Συνήθως η σχολική φοβία τείνει να μην λαμβάνει χώρα για μεγάλο χρονικό διάστημα, ειδικά αν οι γονείς επιμείνουν στην συνεχή παρουσία του παιδιού στο σχολείο και δεν υποχωρούν στις παρακλήσεις του. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσετε το πρόβλημα και να προσπαθήσετε να βρείτε τις αιτίες εμφάνισης του πριν προλάβει να επιβαρύνει την σχολική επίδοση του παιδιού και τις σχέσεις του με τους συνομηλίκους.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;

  • Το παιδί που έρχεται σε επαφή με το σχολικό περιβάλλον πρώτη φορά, είναι πολύ σημαντικό να νιώσει την κατανόηση, την αποδοχή και το ενδιαφέρον από τον εκπαιδευτικό του, ώστε να μπορέσει να εναρμονιστεί πιο εύκολα με το καινούργιο περιβάλλον και να ενταχτεί ομαλά στην ομάδα των συμμαθητών του. Η σωστή συνεργασία και η συζήτηση του γονιού με τον εκπαιδευτικό θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση του προβλήματος και θα χτισθεί έτσι μια σχέση εμπιστοσύνης, αλληλοσεβασμού και ενσυναίσθησης μεταξύ του εκπαιδευτικού και του παιδιού.
  • Προσπαθούμε να κατανοήσουμε τους φόβους του παιδιού, να ακούσουμε αυτό που έχει να μας πει και να διερευνήσουμε τι είναι αυτό που το δυσκολεύει και το φοβίζει. Ίσως χρειαστεί να του εξηγήσουμε ότι πολλές φορές οι φόβοι μας προέρχονται από διάφορες άσχημες και αγχωτικές σκέψεις που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
  • Του υπενθυμίζουμε πόσο πολύ το αγαπάμε και του δείχνουμε ότι είμαστε δίπλα του για να το στηρίζουμε σε κάθε του βήμα.
  • Προσπαθούμε να ακολουθεί το παιδί ένα σταθερό και δομημένο καθημερινό πρόγραμμα, ώστε να μην αναστατώνεται με πολλές αλλαγές και διαφορετικές καταστάσεις.
  • Συζητάμε καθημερινά με το παιδί για τις εμπειρίες του από το σχολείο και βρίσκουμε μαζί του τα πράγματα που τοευχαριστούν και του αρέσουν στο σχολικό περιβάλλον ενθαρρύνοντας το έτσι θετικά για το σχολείο.
  • Προτρέπουμε το παιδί να συμμετέχει σε εξωσχολικές δραστηριότητες για να ενισχύσουμε την κοινωνικοποίηση του και να ενθαρρύνουμε την δημιουργία φιλικών σχέσεων με συμμαθητές του και συνομηλίκους του που θα βοηθήσουν στη ομαλότερη ένταξη του και εναρμόνιση του με το σχολικό περιβάλλον.
  • Ενισχύουμε την αυτοπεποίθηση του παιδιού ανακαλύπτοντας τα θετικά και δυνατά του χαρακτηριστικά που θα το βοηθήσουν να ξεπεράσει τις ανασφάλειες και τις φοβίες του.

Σε περίπτωση μη υποχώρησης των συμπτωμάτων μετά από τις προσπάθειες σας και την πάροδο ενός σεβαστού χρονικού διαστήματος, μην διστάσετε να απευθυνθείτε και να αναζητήσετε την υποστήριξη και τις συμβουλές ενός ειδικού.


Χριστίνα Τσιούλου

Ψυχολόγος, απόφοιτη του Τμήματος Ψυχολογίας του Α.Π.Θ.
Ειδίκευση στην Κλινική Ψυχοπαθολογία
E-mail: tsioulou22@gmail.com