Η επικοινωνία είναι μια από τις βασικότερες ανάγκες των ανθρώπων. Μια μορφή επικοινωνίας στον άνθρωπο είναι ο προφορικός λόγος. Με το λόγο δείχνουμε την νοημοσύνη, το συναίσθημα και την προσωπικότητά μας. Ο λόγος αναπτύσσεται από τη στιγμή που γεννιόμαστε. Κάθε παιδί έχει το δικό του ρυθμό ανάπτυξης. Υπάρχουν κάποια όρια, όμως, που πρέπει να ξέρουμε και να προσέχουμε στην ανάπτυξη του παιδιού.

Τα παιδιά 2 – 3 ετών έχουν την ικανότητα να ζητάνε τα αντικείμενα με το όνομά τους, να προσδιορίζουν διάφορα μέρη του σώματος, να απαντάνε σε απλές ερωτήσεις, να ακούνε ιστορίες και τραγούδια. Σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά χρησιμοποιούνε προτάσεις με 3 και 4 λέξεις, κάνουν ερωτήσεις με 2 λέξεις, αντιλαμβάνονται μέχρι 900 λέξεις και η ομιλία τους είναι πια περισσότερο κατανοητή από τους ξένους. Επιτρέπουμε στα παιδιά αυτής της ηλικίας να κάνουν γραμματικά και συντακτικά λάθη, καθώς και να παραλείπουνε ή να αντικαθιστούν κάποια φωνήματα όταν μιλάνε.

Φτάνοντας τα παιδιά στην ηλικιακή ομάδα των 3 – 4 ετών έχουν την ικανότητα να ακολουθούν σύνθετες εντολές, να καταλαβαίνουν αντίθετες έννοιες, να απαντάνε και να κάνουν απλές ερωτήσεις, να εκφράζουν συναισθήματα, να χρησιμοποιούν προτάσεις με 4 και 6 λέξεις. Το εκφραστικό τους λεξιλόγιο έχει φτάσει τις 1.500 λέξεις και κατανοούν μέχρι 2000 λέξεις. Τα παιδιά σε αυτήν την ηλικία χρησιμοποιούν σωστά τον πληθυντικό αριθμό, αντωνυμίες, χρόνους ρημάτων, και αντιλαμβάνονται τις έννοιες παρελθόν και μέλλον. Χαιρόμαστε να κάνουμε συζητήσεις μαζί τους.

Στην ηλικία των 4 – 5 ετών τα παιδιά έχουν αναπτύξει πολύ την κατανόησή τους. Κατανοούν τα ρήματα, τη χρήση των αντικειμένων, τις χωρικές και τις ποσοτικές έννοιες, βγάζουν συμπεράσματα, καταλαβαίνουν τις αναλογίες. Αναγνωρίζουν τα χρώματα και τα σχήματα, κατανοούν σύνθετες προτάσεις με επίθετα, κατανοούν σωστά τις ερωτήσεις «πότε», «γιατί»,«πώς», «τι» και ακολουθούν με επιτυχία οδηγίες. Η έκφρασή τους έχει αναπτυχθεί αρκετά και χρησιμοποιούν άρθρα, αντωνυμίες, προθέσεις, ρήματα σε σωστό χρόνο, περιγράφουν μια εικόνα, επαναλαμβάνουν προτάσεις, αφηγούνται ιστορίες με αρχή, μέση και τέλος. Η ομιλία τους είναι καθαρή καθώς έχουν κατακτήσει όλα σχεδόν τα φωνήματα εκτός απο το «ρ».

Τα παιδιά της ηλικιακής ομάδας 5 – 6 ετών, έχουν αναπτυχθεί πολύ με ρεπερτόριο 2.000 λέξεων, χρησιμοποιούν σύνθετες προτάσεις, οργανώνουν τη σκέψη τους και διηγούνται ιστορίες, κατανοούν και χρησιμοποιούν πολύπλοκες έννοιες και αρχίζουν να κατανοούν χρονικές και χωρικές έννοιες. Σε αυτήν την ηλικία, αρθρώνουν σωστά όλους τους ήχους της γλώσσας και αρχίζουν να αντιλαμβάνονται ότι η ομιλία αποτελείται από επιμέρους κομμάτια, δηλαδή, λέξεις, συλλαβές και ήχους. Κατηγοροποιούν τις λέξεις με κριτήριο τους ήχους που τις αποτελούν, π.χ. λέξεις που αρχίζουν από «π», αντιλαμβάνονται τη σχέση προφορικού και γραπτού λόγου και ότι οι λέξεις έχουν και γραπτή μορφή.

Δεν ξεχνάμε ότι κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης και, σε αυτήν την ηλικία, κάθε μήνας είναι καθοριστικός για την ανάπτυξη του παιδιού.

Σαν γονείς πρέπει να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες συνθήκες στις οποίες το παιδί να θέλει να επικοινωνήσει, να νιώθει ότι υπάρχει κάποιος που θα το ακούσει με προσοχή και θα του δείξει τον σωστό τρόπο επικοινωνίας με βλεμματική επαφή και σωστή ανταπόκριση σε αυτό που μας ζητάει.

Τονίζουμε ότι σημασία έχει η αποτελεσματικότητα και όχι το μέσο επικοινωνίας, οπότε δεχόμαστε κάθε τρόπο επικοινωνίας και προσπαθούμε να γίνει αντιληπτός.

Εύη Φεύγα
Λογοπεδικός
University College London
Health Professions Council reg.
evi_fevga@yahoo.com