Είναι νωχελικά, αδιάφορα, ανήσυχα, «τηλεορασόπληκτα»: παιδιά που ανταποκρίνονται σε μια τέτοια περιγραφή είναι, συνήθως, παιδιά με πρόωρη πνευματική ανάπτυξη, παιδιά που θα έπρεπε κατά συνέπεια να παροτρύνονται για να ενδιαφέρονται περισσότερο για όλα όσα συμβαίνουν στην καθημερινή τους ζωή. Παιδιά που θα έπρεπε να συμμετέχουν σε εξωσχολικές δραστηριότητες.

Είναι αλήθεια ότι σήμερα το σχολείο βοηθάει πάρα πολύ τα μικρά παιδιά, έτσι όπως έχει γίνει ένα αληθινό εργαστήριο, όπου όχι μόνο μαθαίνουν να διαβάζουν και να γράφουν αλλά και να αποκτούν πολλά άλλα ενδιαφέροντα.

Είναι, επίσης, αλήθεια ότι έξω από το σχολείο το παιδί θα πρέπει να έχει χρόνο για να ασχολείται με μια ή περισσότερες δραστηριότητες που θα κεντρίζουν τις δημιουργικές του ικανότητες. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι θα πρέπει να κάνουμε τα παιδιά μας υπερ-παιδιά, υπερ-προικισμένα σε όλους τους τομείς. Ακόμα θα πρέπει να αποφεύγουμε να τους επιβάλλουμε μια οποιαδήποτε εξωσχολική δραστηριότητα όταν είναι ακόμα πολύ μικρά για να την αντιμετωπίσουν καθώς, όπως υποστηρίζουν Αμερικανοί μελετητές της εξελικτικής ψυχολογίας, τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν μόνο να κάνουν ζημιά.

Ένα ακόμα λάθος που δεν πρέπει να κάνουμε είναι να φορτώνουμε υπερβολικά τα παιδιά με εξωσχολικές δραστηριότητες. Πολλές οικογένειες, πράγματι, αναγκάζουν το παιδί τους να ασχολείται τις ελεύθερες ώρες του με όχι μόνο μια δραστηριότητα αλλά πολλές.  Με τον τρόπο αυτό, θέλουν να κεντρίσουν στο μέγιστο τις πνευματικές και δημιουργικές του ικανότητες αλλά – σε πολλές περιπτώσεις να λύσουν και το πρόβλημα του να γεμίζουν τις ώρες της μοναξιάς που προκαλούν οι μακρές απουσίες τους για λόγους εργασίας. Αρκετές φορές, επίσης, με την παρότρυνση για υπερ-δραστηριότητα των παιδιών, βγάζουν στην επιφάνεια δικά τους παιδικά ή εφηβικά απωθημένα. Και αυτό παρατηρείται  ιδιαίτερα στα μοναχοπαίδια: το παιδί πρέπει να μάθει να κάνει τα πάντα, να είναι καλύτερο απ΄ όλα τ΄ άλλα.


Το δικαίωμα να πει «όχι»

Όλες οι συμπληρωματικές δραστηριότητες μπορούν να είναι ενδιαφέρουσες, ωστόσο, δεν είναι σίγουρο αν είναι το ίδιο και για το παιδί, το οποίο δεν ξέρει και δε μπορεί να ξέρει από πριν αν θα του αρέσει. Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να διαλέξουν οι γονείς μια συμπληρωματική δραστηριότητα μόνο και μόνο επειδή ενδιαφέρει το παιδί. Είναι φανερό πως πρέπει να αποκτήσει τα ενδιαφέροντα αυτά, να τα αγαπήσει.

Το όριο ανάμεσα στο να παροτρύνουμε το παιδί για μια δραστηριότητα και να του την επιβάλλουμε είναι πολύ λεπτό και είναι πολύ εύκολο οι γονείς, ωθούμενοι από την επιθυμία να ασχοληθεί με τα πάντα, ξεπερνούν το όριο αυτό χωρίς να το καταλάβουν. Και επειδή δεν πρόκειται σχεδόν ποτέ για καθαρό εξαναγκασμό (όλα τα παιδιά στην αρχή μπορούν να ενθουσιαστούν με την ιδέα να ασχοληθούν με μια δραστηριότητα) στην αρχή δεν υπάρχει πρόβλημα. Στη συνέχεια όμως μπορεί να αρνηθεί να συνεχίσει.


Χρόνος για παιχνίδι

Η προσεκτική επιλογή των δραστηριοτήτων ενός παιδιού κατά τις ελεύθερες ώρες του είναι πολύ σπουδαία υπόθεση αλλά εξίσου σπουδαία είναι και όλα εκείνα που το παιδί πρέπει να απαρνηθεί για χάρη της. Για παράδειγμα, το παιχνίδι. Η συμπληρωματική δραστηριότητα, όποια και αν είναι, πρέπει να γίνεται κατά τρόπο που το παιδί να έχει ελεύθερο χρόνο για να ασχοληθεί και με το παιχνίδι. Χαρακτηρίζεται λάθος, στο τέλος μιας ημέρας παραφορτωμένης με δραστηριότητες κάθε είδους, τα παιδιά να μην έχουν παίξει καθόλου.


Τα πιο κατάλληλα μαθήματα

Πολλές μαμάδες γράφουν τα κορίτσια τους σε σχολές χορού, με την ελπίδα να τα δουν μια μέρα να γίνονται σπουδαίες χορεύτριες. Και επιμένουν να τα στέλνουν ακόμα και όταν, ύστερα από ένα χρονικό διάστημα, γίνει φανερό πως δεν έχουν ταλέντο ή δε θέλουν να συνεχίσουν. Πώς όμως θα αποφύγουμε αυτό το λάθος; Αρκεί να εκτιμήσουμε προσεκτικά τις αντιδράσεις της κόρης μας στη πρώτη εμπειρία με τα παπούτσια του χορού. Αν το κοριτσάκι δέχεται με ενθουσιασμό τη νέα αυτή εμπειρία και αν η δασκάλα λέει ότι έχει πράγματι ταλέντο, το μάθημα χορού θα γίνει για το παιδί μια σπουδαία και ευτυχισμένη στιγμή στην καθημερινή του ζωή. Διαφορετικά, καλύτερα να μην επιμείνετε. Το ίδιο ισχύει και τα μαθήματα μουσικής ή κάποιου οργάνου.


Τα αθλήματα είναι σημαντικά

Οποιαδήποτε αθλητική δραστηριότητα μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη για το παιδί. Ακόμα και μια στιγμή φυσικής μόνο άσκησης συμβάλλει στην πνευματική του ανάπτυξη. Έχει σημασία όμως, όταν θα αποφασίσετε ποιο άθλημα θα ακολουθήσει, να λάβετε υπόψη σας την ηλικία του. Στα 3 χρόνια μπορεί να κάνει κολύμπι, στα 6 τζούντο, καλλιτεχνικό πατινάζ ή μπάσκετ. Στα 5 να πάει ποδόσφαιρο. Στα 7 χρόνια μπορεί να πάει στο καράτε και από εκεί και πέρα σε όλα τα υπόλοιπα αθλήματα.


Η «χρυσή» συμβουλή

Ακόμα και τα παιδιά, όπως ακριβώς και οι μεγάλοι, έχουν δικαίωμα ανάπαυσης και χρειάζονται στιγμές στις οποίες δε θα κάνουν απολύτως τίποτε. Για αυτό, όλοι οι παιδίατροι συμφωνούν φροντίζουν να δίνουν στους γονείς την εξής συμβουλή: να παρατηρούν προσεκτικά τα παιδιά τους όταν ασχολούνται με κάποια δραστηριότητα και να προσέχουν να μη βρίσκονται σε ένταση ή να δείχνουν κουρασμένα. Όταν συμβαίνει αυτό, σημαίνει ότι ζητούν από τα παιδιά τους πάρα πολλά.