Η οικονομική κρίση που μαστίζει τα τελευταία χρόνια τη χώρα έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα σε πολλές ελληνικές οικογένειες που βρίσκονται αντιμέτωπες με σημαντική μείωση των εσόδων τους ή με την ανεργία. Οι συνθήκες έχουν αλλάξει, μια νέα πραγματικότητα έχει δημιουργηθεί και τα παιδιά, όσο και αν προσπαθούμε να το αποφύγουμε, αποτελούν κομμάτι αυτής της πραγματικότητας.

Το ερώτημα, για όλους τους γονείς, είναι βασανιστικό: έχουν ή όχι τα παιδιά το δικαίωμα να γνωρίζουν; Μιλάμε μπροστά τους για τα οικονομικά προβλήματα της οικογένειας ή κρατάμε αυτό το δικαίωμα για τον εαυτό μας; Και, εν τέλει, πώς μπορούμε να τους εξηγήσουμε μια κατάσταση, δίχως να πληγώσουμε την τρυφερή ψυχή τους;

Απλότητα, ειλικρίνεια, ενημέρωση. Είναι τρεις σημαντικές λέξεις που ορίζουν όλες τις δύσκολες στιγμές που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε με τα παιδιά μας.  Όπως λένε οι ειδικοί, είναι αδύνατο να μην καταλάβει το παιδί, έστω και καθυστερημένα, κάτι που επηρεάζει την καθημερινότητα όλης της οικογένειας. Αυτό που έχει σημασία είναι ο τρόπος που παρουσιάζουμε το γεγονός και όχι τόσο το ίδιο το γεγονός.

Αν η οικογένεια αντιμετωπίζει οικονομικά προβλήματα, το καλύτερο είναι να μιλήσουμε με ειλικρίνεια στα παιδιά, με λόγια που μπορούν να καταλάβουν. Δεν κρύβουμε την αλήθεια, δεν τα τρομοκρατούμε, δεν τους δημιουργούμε ανασφάλειες. Τους δείχνουμε όπως είναι η πραγματικότητα, τους μιλάμε όσο πιο φυσιολογικά μπορούμε για αυτό που μας συμβαίνει, δε δραματοποιούμε την κατάσταση.

Επιπλέον, τους εξηγούμε το ενδεχόμενο να αλλάξουμε κάποιες συνήθειες, γεγονός που κατ΄ ανάγκη δεν είναι αρνητικό. Αν πρέπει να διακόψουμε κάποιες δραστηριότητες, τις αντικαθιστούμε με οικογενειακές συγκεντρώσεις που δεν κοστίζουν και ίσως είναι πιο κερδοφόρες συναισθηματικά για το παιδί.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν από μικρή ηλικία την οικονομική κατάσταση της οικογένειας ενώ οι καταναλωτικές επιθυμίες τους πρέπει να ικανοποιούνται με μέτρο, ακόμη και αν δεν υπάρχει οικονομική δυσκολία. Δεν πρέπει να τους δίνονται απεριόριστα πολλές παροχές, έτσι ώστε να μην χάσουν την αξία τους. Και βέβαια δεν πρέπει να τους κρύβουμε τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε, για να μην είναι αργότερα η πραγματικότητα πολύ πιο οδυνηρή για αυτά.


10 μυστικά – αντίδοτο στην οικονομική κρίση

Ο Rond Conger, Αμερικανός καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, προτείνει «10 μυστικά για να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να αντιμετωπίσουν την οικονομική κρίση» (βασισμένα σε πολυετή έρευνα του για τις συνέπειες της αμερικανικής οικονομικής κρίσης του 1980 στα παιδιά).

  1. Μην τους κρύβετε την αλήθεια. Τα παιδιά έτσι κι αλλιώς αντιλαμβάνονται τα πάντα. Δε χρειάζεται να ξέρουν κάθε λεπτομέρεια, αλλά την αλήθεια, με λίγα και κατανοητά λόγια που ταιριάζουν στην ηλικία τους.
  2. Αν έχετε αγωνία, παραδεχτείτε το. Όταν απλώς διαισθάνονται την αγωνία σας χωρίς να ξέρουν τι συμβαίνει, η απειλή είναι μεγαλύτερη γι’ αυτά.
  3. Κρατήστε ανοιχτό το διάλογο. Αυτό τον καιρό που τα παιδιά ακούνε ειδήσεις, φήμες, διαδόσεις, συζητήσεις φροντίστε να είστε ο κύριος συνομιλητής τους που διαψεύδει, μετριάζει, βάζει τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση και καθησυχάζει αν χρειαστεί.
  4. Ορίστε τις οικονομικές σας δυνατότητες. Καθίστε μαζί με τα παιδιά και εξηγείστε τους ότι πρέπει να περιορίσετε τα έξοδα σας. Βρείτε μαζί τους τρόπους με τους οποίους μπορεί ο καθένας να συνεισφέρει, ιεραρχώντας τις ανάγκες του. Προσπαθήστε να κρατήσετε αυτό το κοινό οικονομικό πλάνο για τουλάχιστον ένα μήνα και εξετάστε μαζί το αποτέλεσμα.
  5. Περιορίστε την ένταση. Πολύ πιθανό να είστε αγχωμένοι και ευερέθιστοι αλλά προσπαθήστε να διατηρήσετε την ηρεμία σας, μιλήστε με φίλους, βρείτε διεξόδους. Οι συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια είναι ίσως η μεγαλύτερη δοκιμασία που περνούν τα παιδιά σε τέτοιες περιόδους.
  6. Διατηρήστε τις συνήθειες σας. Όταν όλα γύρω αλλάζουν, όλοι και πιο πολύ τα παιδιά έχουν ανάγκη από τις γνώριμες τους συνήθειες, τα κοινά γεύματα, τις ιστορίες το βράδυ, τις αγκαλιές και τα χάδια, που δίνουν αίσθηση σταθερότητας και ασφάλειας.
  7. Ελέγξτε τις ειδήσεις. Θέλετε να ενημερώνεστε αλλά οι ειδήσεις είναι συχνά πιο τρομακτικές κι από θρίλερ. Γι΄ αυτό κάντε το καλύτερα χωρίς να βλέπουν και τα παιδιά μαζί .
  8. Ελαττώστε το στρες στην οικογένεια. Προσπαθήσετε να μην αφήνετε να σας κατακλύζει το άγχος και να παραμένετε ψύχραιμοι. Βρίσκοντας τρόπους να καταπολεμήσετε το στρες, (κινηθείτε, ασχοληθείτε με κάτι που σας ευχαριστεί χωρίς να κοστίζει, κάντε ποδήλατο μαζί με τα παιδιά σας, ακούστε μουσική) βοηθάτε τον εαυτό σας και τα παιδιά.
  9. Αφουγκραστείτε τα παιδιά. Αυτό τον καιρό φροντίστε να είσαστε λίγο πιο «συντονισμένοι» με τα παιδιά σας. Αν παρατηρήσετε στη συμπεριφορά τους ασυνήθιστες ενδείξεις άγχους ή στενοχώριας μιλήστε μαζί τους, ζητείστε από κάποιον άλλο ενήλικα που αγαπούν να περάσει χρόνο μαζί τους, συμβουλευθείτε τον παιδίατρο ή έναν ψυχολόγο.
  10. Δώστε ελπίδα. Ευτυχώς τα παιδιά αντέχουν και προσαρμόζονται, αρκεί να νιώθουν ότι μπορούν να συνεχίσουν να βασίζονται στην οικογένεια τους. Δείξτε τους λοιπόν και πείτε τους το αυτονόητο: ότι όσο δύσκολα κι αν είναι τα πράγματα, εσείς θα κάνετε ότι μπορείτε για να καλυτερεύσουν.