Όλοι έχουμε βρεθεί μπροστά σε ένα αντιδραστικό παιδί, ένα παιδί που χτυπιέται, κλωτσάει και αρνείται να ακούσει τους γονείς ή κάποιον ενήλικα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όσο και αν δυσφορούμε ή να ενοχλούμαστε από μια τέτοια συμπεριφορά, δεν επεμβαίνουμε, θεωρώντας πως αφορά το ίδιο και τους γονείς του. Τι γίνεται όμως όταν το αντιδραστικό παιδί είναι το… δικό μας παιδί; Τι κάνουμε όταν αρνείται να μας ακούσει; Πως αντιδρούμε όταν με τη συμπεριφορά του ξεπερνά τα όριά μας;

Ειρηνική αντίσταση! Είναι η μέθοδος που εμπνέεται από τον Μαχάτμα Γκάντι και εμπνέει, με τη σειρά της, πολλούς ψυχολόγους για την αντιμετώπιση της δύσκολης παιδικής συμπεριφοράς. Συνοψίζεται δε, σε μια φράση: «ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να λύσεις μία διαμάχη είναι η ειρήνη και η ηρεμία».

Ακόμη και τα πιο υπάκουα παιδιά, κάποια στιγμή μπορεί να ενοχλήσουν τους γονείς τους, γεγονός απολύτως φυσιολογικό. Αν όμως το παιδί σας αντιδρά έντονα κάθε φορά που του κάνετε μια παρατήρηση, σας χτυπάει, σας κλωτσάει, κοροϊδεύει τους συμμαθητές του και συμπεριφέρεται άσχημα στη δασκάλα του, αν πρέπει να το παρακαλάτε επι ώρες για να πάει στο κρεβάτι ή να φάει το φαγητό του ή αν σας απειλεί ότι θα «φύγει» από το σπίτι, τότε πρόκειται σαφώς για συμπεριφορά που πρέπει να σας προβληματίσει.

Όχι φωνές – όχι τιμωρίες

Η μέθοδος, που εμπνέεται από τη φιλοσοφία και τη στάση ζωής του Γκάντι, έχει δοκιμαστεί από τον καθηγητή Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τελ-Αβίβ Χάιμ Ομέρ σε γονείς που βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση με τα παιδιά τους αλλά και σε γονείς που αναγκάζονται να υποκύψουν στις απαιτήσεις τους. Στόχος της συγκεκριμένης τεχνικής είναι οι γονείς να αντιμετωπίσουν την αντιδραστικότητα του παιδιού χωρίς φωνές και τιμωρίες αλλά και χωρίς να χάσουν την ψυχραιμία τους. Το μυστικό της είναι, ανεξάρτητα από την ηλικία του παιδιού, να σταματήσουν να «απαντούν» στις προκλήσεις του και να μην παρασύρονται σε μια κόντρα που δεν οδηγεί πουθενά, σε αυτόν το φαύλο κύκλο τού «Θα το κάνεις»-«Όχι, δεν θα το κάνω».

Όχι κήρυγμα

Σταματήστε το κήρυγμα, τα παρακάλια, τις ατέλειωτες συζητήσεις. Το μόνο που θα καταφέρετε με όλα αυτά είναι να εξαντληθείτε οι ίδιοι και στο τέλος το μικρό να κάνει τελικά το δικό του.

Ψυχραιμία και όχι άμεσες αντιδράσεις

Μάθετε να διατηρείτε τη ψυχραιμία σας σε έντονες καταστάσεις και να μην παρασύρεστε από την ένταση της στιγμής. Αν, για παράδειγμα, το μικρό σηκώσει το χέρι του να σας δείρει, μείνετε αρχικά σιωπηλοί και συγκρατήσετε την οργή σας.  Θα «απαντήσετε» στην κακή συμπεριφορά του παιδιού σας,  μόνο αφού περάσει κάποιος χρόνος: μισή ώρα αν το παιδί είναι κάτω των 6 ετών και μία μέρα αν είναι μεγαλύτερο.

Ξεκαθάρισμα… λογαριασμών με «Sit-in»!

Χρειάζεται να είστε ξεκάθαροι και σαφείς με το παιδί. Ανακοινώστε του ότι από εδώ και στο εξής δεν θα ανεχόσαστε πια την άσχημη συμπεριφορά του. Επειδή όμως ένα παιδί πέντε χρονών που χτυπάει συστηματικά τα συνομήλικά του ή φέρεται πολύ άσχημα στη μητέρα του δεν παίρνει σοβαρά υπόψη του τέτοιου είδους ανακοινώσεις, θα πρέπει να το κάνετε με το σωστό τρόπο. Ποιος είναι αυτός; Το «Sit-in» (δείτε παρακάτω). Όπως τονίζουν οι ειδικοί της μεθόδου, «με το Sit-in δεν επιβάλλουμε τίποτα στο παιδί, αλλά αντίθετα το ενθαρρύνουμε να βρει μόνο του τη λύση. Οι γονείς δεν είναι ούτε αυθεντίες που γνωρίζουν τα πάντα ούτε ρομπότ-παιδαγωγοί που μοιράζουν επιβραβεύσεις ή τιμωρίες».

Μια αγκαλιά στις δύσκολες στιγμές

Αν το παιδί είναι μικρό (2-3 ετών) και έχει κάποιο από τα γνωστά ξεσπάσματα θυμού αυτής της ηλικίας, δηλαδή πέφτει στο πάτωμα, ουρλιάζει, καταστρέφει αντικείμενα ή απειλεί να κάνει κακό στον εαυτό του, μπορείτε να το ηρεμήσετε με μια λαβή που ονομάζεται «η αγκαλιά της αρκούδας». Σε αυτή την περίπτωση, παίρνετε το παιδί στην αγκαλιά και κλείνεται σφιχτά γύρω του τα χέρια σας, έτσι ώστε να μην μπορεί να κάνει καμία κίνηση. Το μήνυμα που παίρνει είναι το εξής: «Είμαι εδώ. Θα μείνω εδώ. Δεν θα σε αφήσω να συνεχίσεις αυτό που κάνεις».

Μάρτυρες «υπεράσπισης»

Συνήθως οι γονείς επιθετικών παιδιών αισθάνονται ντροπή για τη συμπεριφορά του μικρού τους και αποφεύγουν να μιλούν γι’ αυτό το θέμα. Σύμφωνα με τους ειδικούς, όμως, είναι σημαντικό να σπάσουν τη σιωπή τους και να αναζητήσουν τη βοήθεια κάποιου δικού τους άνθρωπου: είτε μιας φίλης, είτε ενός θείου ή θείας του παιδιού. Αυτό το άτομο μπορεί να μεσολαβήσει στους καβγάδες τους με το μικρό, να χρησιμεύσει ως «μάρτυρας υπεράσπισης» των γονιών και να δείξει στο παιδί ότι βρίσκει σωστή την απόφαση και τη θέση του μπαμπά ή της μαμάς. Ας μην ξεχνάμε ότι ο κύκλος των γονιών -οι φίλοι και οι συγγενείς- παίζει σπουδαίο ρόλο για τα παιδιά, αφού αντιπροσωπεύει για εκείνα τον κόσμο των ενηλίκων. Βλέποντας το μικρό ότι αυτός ο κόσμος αποδέχεται και στηρίζει τους γονείς, ηρεμεί και αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια και σιγουριά για τους δικούς του, τους σέβεται και τους υπολογίζει.

Mαζί στο γραφείο

Αν το παιδί σας είναι μεγαλύτερο, μπορείτε να εφαρμόσετε την τακτική «Τime-in». Δηλαδή, το παιδί είναι υποχρεωμένο να περάσει μία μέρα με τον μπαμπά ή τη μαμά στο χώρο της εργασίας τους.

Τα οφέλη

Εφαρμόζοντας αυτή τη μέθοδο, οι γονείς κερδίζουν πολλά. Πρώτα απ όλα, αποκτούν υπόσταση ως γονείς. Τι σημαίνει αυτό; Ότι παύουν να είναι… αόρατοι για το μικρό. Έτσι γίνονται πιο δυνατοί και κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Και αυτή η δύναμη είναι το αντίθετο της εξουσίας, που καταπιέζει και εξουδετερώνει το παιδί. Ας μην ξεχνάμε ότι οι τιμωρίες και οι απειλές απομακρύνουν το παιδί από το γονιό. Αντίθετα, η δύναμη που πηγάζει από την ειρηνική αντίσταση φέρνει το παιδί πιο κοντά στο γονιό, γίνεται μια γέφυρα επικοινωνίας.

Ειρηνική αλλά και δυναμική αντίσταση

Οι ειδικοί επιμένουν ότι τα παιδιά αναπτύσσονται πιο σωστά όταν αισθάνονται όχι μόνο την αγάπη και την τρυφερότητα των γονιών τους αλλά και τη δύναμη και την αποφασιστικότητά τους. Για αυτό και η ειρηνική αντίσταση μπορεί να είναι «ειρηνική», αλλά ταυτόχρονα είναι και δυναμική. Στόχος σας δεν είναι να νικήσετε το παιδί, για αυτό και πρέπει να είστε ταυτόχρονα τρυφεροί με τα μικρά σας. Να τους λέτε «σ’ αγαπώ», να τους δείχνετε την αγάπη και το σεβασμό σας και να μη διστάζετε να τα «καλομαθαίνετε» με μια εκδρομή ή μια έξοδο για παιχνίδι. Αρκεί να το κάνετε χωρίς ανταλλάγματα, π.χ. «Αν είσαι φρόνιμος, θα πάμε στο λούνα – παρκ».

Τι είναι το «Sit-in»

O γονιός (ή και οι δύο γονείς) μπαίνει στο δωμάτιο, κλείνει πίσω του την πόρτα και κάθεται σε μια καρέκλα μπροστά στην είσοδο του παιδικού δωματίου. Με ήρεμη φωνή λέει στο παιδί: «Δεν αποδέχομαι άλλο αυτό που κάνεις (π.χ. το ότι χτυπάς και βρίζεις τα άλλα παιδιά κ.ά.). Θα μείνω εδώ και θα περιμένω από εσένα τις προτάσεις σου για το πώς μπορεί να βελτιωθεί η κατάσταση στο μέλλον». Ο μπαμπάς (ή η μαμά) δεν πρέπει να ανοίξει διάλογο με το παιδί, να το προκαλέσει ή να απαντήσει στις προκλήσεις του. Αν το μικρό απλώσει το χέρι του, μπορεί να αμυνθεί, αλλά όχι με φωνές ή ανταποδίδοντας το χτύπημα. Στην περίπτωση που το παιδί κάνει σοβαρές προτάσεις για τη λύση του προβλήματος, θα πρέπει ο γονιός να τις συζητήσει μαζί του.

Αν πάλι το παιδί δεν προτείνει τίποτε, τότε ο γονιός θα πρέπει να παραμείνει στο δωμάτιο (μισή ή μία ώρα, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού). Αν τελικά το «Sit-in» δεν φέρει αποτέλεσμα, μπορεί να το επαναλάβει την επόμενη ή τις επόμενες μέρες. Όπως έχουν δείξει οι έρευνες, η συμπεριφορά του παιδιού καλυτερεύει ύστερα από μερικά «Sit-in». Προσοχή όμως! Το «Sit-in» δεν πρέπει να γίνεται αμέσως μετά από κάποιον καβγά.

Newsroom childsafety.gr με πληροφορίες από kids.in.gr