Τι ορίζουμε ως αλλεργική αντίδραση του δέρματος;

Ως αλλεργική αντίδραση ορίζουμε μια κατάσταση υπερδραστηριότητας του ανοσοποιητικού συστήματος, το οποίο στους πάσχοντες υπεραντιδρά απέναντι σε  εξωτερικούς παράγοντες, όπως γύρη φυτών, σκόνη, τροφές, με τη λανθασμένη αναγνώριση τους ως εχθρικά προς τον οργανισμό στοιχεία και την ανάπτυξη αντισωμάτων εναντίον τους σε κυτταρικό επίπεδο, με συνέπεια την εμφάνιση των αντίστοιχων κλινικών εκδηλώσεων. Οι αλλεργικές αντιδράσεις μπορεί να είναι άμεσου τύπου (IgE) , οι οποίες προκαλούνται κυρίως κατά την επαφή με διάφορα αεροαλλεργιογόνα, είτε επιβραδυνόμενης ευαισθησίας (nonIgE), οι οποίες μπορούν να προκληθούν αρκετές ώρες μετά την επαφή με τον υπεύθυνο αλλεργιογόνο παράγοντα.

Πως εκδηλώνονται οι δερματικές αλλεργικές αντιδράσεις στα παιδιά και πως μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε;

Οι δερματικές αλλεργικές αντιδράσεις, οι οποίες κατά κύριο λόγο οφείλονται στην ανεξέλεγκτη έκκριση ισταμίνης στον οργανισμό,  χαρακτηρίζονται από έντονη φαγούρα, κοκκινίλες, παρουσία ακόμα και μικρών φυσαλίδων σε οξείες περιπτώσεις, ξηρότητα και ξεφλούδισμα της επιδερμίδας. Στις περιπτώσεις δε,που η δερματική αντίδραση παραταθεί χωρίς να αντιμετωπιστεί θεραπευτικά μπορεί να δουμε ακόμα και πάχυνση, έντονη ξηρότητα με εμφάνιση ρωγμών και αλλαγή του χρώματος της επιδερμίδας. Επιπλέον, δεν είναι καθόλου σπάνιο μια δερματική αντίδραση να συνοδεύεται και από αντίστοιχη συμπτωματολογία από το αναπνευστικό σύστημα, όπως είναι η αλλεργική ρινίτιδα με έντονη καταρροή από τη μύτη, το αλλεργικό άσθμα με την εμφάνιση συμπτωμάτων δύσπνοιας, αλλά και εκδηλώσεις από τα μάτια, όπως είναι η αλλεργική επιπεφυκίτιδα.

Στον τομέα της αντιμετώπισης μιας δερματικής αλλεργικής αντίδρασης ουσιαστικό ρόλο παίζει η εντόπιση και απομάκρυνση από τον παράγοντα που προξένησε αρχικά την αλλεργική αντίδραση στο παιδί. Η εφαρμογή μιας κορτιζονούχας κρέμας ή αλοιφής τοπικά, με βάση τις οδηγίες του ιατρού σας, μπορεί να επιφέρει ταχύτατη υποχώρηση των συμπτωμάτων, ενώ σε περιπτώσεις έντονου κνησμού προτείνεται ακόμα και η λήψη αντισταμινικών φαρμάκων από το στόμα.

Σε βαρύτερες περιπτώσεις αλλεργικής αντίδρασης μπορεί ακόμα και να χρειαστεί η λήψη κορτιζόνης συστηματικά, κάτι το οποίο θα γίνει όμως αυστηρά και μόνο με βάση τις οδηγίες του ιατρού. Tο δέρμα των πασχόντων παιδιών τις επόμενες ημέρες μετά την εμφάνιση της αλλεργικής αντίδρασης έχει αυξημένες ανάγκες σε ενυδάτωση τοπικά, καθώς και αντηλιακή προστασία.

Γιατί την περίοδο των καλοκαιρινών μηνών έχουμε έξαρση στην εμφάνιση αλλεργικών αντιδράσεων;

Αυτό συμβαίνει γιατί την περίοδο του καλοκαιριού έχουμε eντονότερη έκθεση σε αλλεργιογόνους παράγοντες που μπορούν να ενεργοποιήσουν τις αντίστοιχες αντιδράσεις. Εξαιτίας της πλούσιας ανθοφορίας η γύρη που βρίσκεται και στον αέρα αλλά και στο έδαφος μπορεί να λειτουργήσει ως εκλυτικός παράγοντας, ενώ την εποχή αυτή έχουμε και αύξηση των διαφόρων πληθυσμών εντόμων που μέσω των τσιμπημάτων τους μπορούν επίσης να ενεργοποιήσουν μια αλλεργική αντίδραση. Εξάλλου, την εποχή αυτή το δέρμα μας μετά από μια παρατεταμένη περίοδο προστασίας από τον ήλιο, αρχίζει να βρίσκεται και πάλι σε έντονη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει δερματικές αντιδράσεις τύπου φωτοευαισθησίας.

Πώς αντιμετωπίζουμε τα τσιμπήματα των εντόμων;

Πολύ σημαντικό μετά από οποιοδήποτε τσίμπημα από έντομο είναι να διατηρούμε την ψυχραιμία μας, καθότι στις περισσότερες περιπτώσεις και παρά τον πόνο, η αντίδραση που μπορεί να προκληθεί είναι απλά τοπική και σπανιότερα έχουμε συστηματικές εκδηλώσεις. Σημαντικό είναι στην περίπτωση που εντός του δέρματος παραμένει κάποιο κεντρί, αυτό να απομακρύνεται για να μην προκαλεί περαιτέρω επιδείνωση της αντίδρασης και η περιοχή να καθαρίζεται με κάποιο τοπικό αντισηπτικό. Η εφαρμογή τοπικής κορτιζονούχας κρέμας βοηθά στην ύφεση της κοκκινίλας, του οιδήματος, του κνησμού αλλά και του πόνου. Στην υποχώρηση του πρηξίματος και του πόνου μπορεί επίσης να βοηθήσει και η λήψη αναλγητικών αλλά και η τοποθέτηση πάγου στην περιοχή. Σε περιπτώσεις ωστόσο που διαπιστώνουμε επιδείνωση των συμπτωμάτων μετά από κάποιο τσίμπημα εντόμου, με εμφάνιση βράγχους φωνής, εκτεταμένης ερυθρότητας, γενικευμένου οιδήματος και δύσπνοιας στο παιδί, συνιστάται η άμεση λήψη κάποιου αντισταμινικού φαρμάκου από το στόμα για τη βελτίωση της συμπτωματολογίας και φυσικά η περαιτέρω αντιμετώπιση από τον εξειδικευμένο ιατρό. Επιπλέον σε περιπτώσεις παιδιών με ιστορικό σοβαρών αλλεργικών αντιδράσεων συνιστάται να έχουν μαζί τους πάντα μια ένεση αδρεναλίνης, πάντα σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό, για άμεση χορήγηση πριν την εγκατάσταση  βαριάς αλλεργικής συμπτωματολογίας.

Το καλοκαίρι  βγαίνουμε περισσότερο έξω και φοράμε λιγότερα ρούχα με αποτέλεσμα να επιτρέπουμε την μεγαλύτερη έκθεση της επιδερμίδας μας στην ηλιακή ακτινοβολία. Σε αυτό οφείλονται οι φωτοδερματοπάθειες; Τι είναι η φωτοδερματοπάθεια; Είναι το αντηλιακό η καλύτερη πρόληψη;

Ως φωτοδερματοπάθειες χαρακτηρίζουμε τις αλλεργικού τύπου αντιδράσεις του δέρματος ορισμένων ανθρώπων, που εκδηλώνονται ακριβώς με τα ίδια κλινικά συμπτώματα που προαναφέραμε, μόνο που στην περίπτωση αυτή ο εκλυτικός παράγοντας είναι η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία. Είναι φυσικό το καλοκαίρι, όπου το δέρμα μας μετά από μια παρατεταμένη περίοδο προστασίας από την  ηλιακή ακτινοβολία εκτίθεται απότομα και έντονα σε αυτή, να υπάρχει και η αντίστοιχη έξαρση των φωτοδερμοπαθειών. Στην περίπτωση αυτή η προστασία από τον ήλιο με τη χρήση κατάλληλου ρουχισμού, η χρήση αντηλιακών προϊόντων αλλά και η χρήση αντισταμινικών φαρμάκων σε περιπτώσεις έντονης φαγούρας και ερυθρότητας επιφέρει βελτίωση της κλινικής συμπτωματολογίας.

Η διατροφή και το στρες μπορεί να επηρεάσουν το πόσο έντονα ή ήπια βιώνει ένα παιδί τα συμπτώματα;

Μετά από μακρόχρονες μελέτες έχει πλέον επιβεβαιωθεί ότι η ύπαρξη παρατεταμένου στρες μπορεί όχι μόνο να επιδεινώσει μια αλλεργική αντίδραση, κάνοντας τη συμπτωματολογία πολύ πιο έντονη για τον ασθενή, αλλά μπορεί και από μόνη της να ενεργοποιήσει την έξαρση μια δερματοπάθειας. Για αυτό άλλωστε σε ανθρώπους και κυρίως σε παιδιά που πάσχουν από ατοπική δερματίτιδα, η οποία χαρακτηρίζεται από χρόνιες εξάρσεις αλλεργικών αντιδράσεων προτείνονται σε θεραπευτικά πλαίσια ασκήσεις χαλάρωσης. Οι τροφές από μόνες τους μπορούν να αποτελέσουν ανεξάρτητο αλλεργιογόνο παράγοντα σε σχέτικα μικρό ποσοστό της τάξης του 6-8%, ωστόσο όταν αναγνωρίζονται ως παράγοντες ενεργοποίησης μια αλλεργικής αντίδρασης, θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να ταυτοποιούνται μέσω ειδικών τεστ αλλεργίας και ασφαλώς να αποφεύγονται.

 

Δρ. Κορίνα Τζίμα
Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος
ΕξειδικευμένηΔερματοχειρουργός (StadtklikinumHanau/ AcademicHospitalofJ.W. GoetheUniversityofFrankfurt , Germany)
Διευθύντρια Δερματολογικού Κέντρου Βορείων Προαστίων
Μαρούσι
Homepage :www.korinatzima.gr
E-mail: info@korinatzima.gr